Wirus trojan – czym jest i jak działa, czy trojany są groźne?

29 maja 2024

Trojan to jedno z najniebezpieczniejszych zagrożeń, z jakimi możemy się spotkać w świecie cyfrowym. Ten typ złośliwego oprogramowania potrafi wyrządzić ogromne szkody, a jednocześnie trudno go wykryć i usunąć. Jako eksperci w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, chcemy podzielić się z Wami wiedzą na temat trojanów oraz doradzić, jak skutecznie się przed nimi bronić.

Czym jest wirus trojan?

Wirus trojan, znany również jako koń trojański, to rodzaj złośliwego oprogramowania (malware), które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, skrywa w sobie niszczycielski kod. Nazwa "trojan" nawiązuje do mitologicznego konia trojańskiego, który skrywał w swoim wnętrzu greckich wojowników, gotowych zaatakować Troję od środka.

Jak działa wirus trojan?

Trojany działają podstępnie – udają legalne, pożyteczne programy, zachęcając użytkownika do ich pobrania i instalacji. Po uruchomieniu, oprócz swojej jawnej funkcji, po cichu wykonują złośliwe działania, takie jak kradzież danych, instalacja dodatkowego malware czy umożliwienie hakerom zdalnego dostępu do zainfekowanego urządzenia.

Jakie są rodzaje trojanów?

Istnieje wiele rodzajów trojanów, m.in.:

Rodzaj trojanaOpis działaniaKonsekwencje dla użytkownika
Trojany bankoweTrojany bankowe to złośliwe oprogramowanie stworzone w celu kradzieży wrażliwych danych finansowych, takich jak loginy i hasła do bankowości internetowej, numery kart kredytowych itp. Często rozprzestrzeniają się przez phishing lub zainfekowane strony www. Po zainfekowaniu komputera ofiary, trojan bankowy wykrada wprowadzane dane uwierzytelniające i przesyła je do cyberprzestępców. Niektóre zaawansowane trojany potrafią także modyfikować zawartość stron bankowości online w przeglądarce, dodając np. dodatkowe pola do wpisania kodów autoryzacyjnych.Kradzież środków z konta bankowego
Przejęcie kontroli nad kontem bankowym
Kradzież tożsamości
Straty finansowe
Problemy prawne
Utrata zaufania do bankowości elektronicznej
Trojany szpiegujące (spyware)Spyware to rodzaj trojanów zaprojektowanych do potajemnego śledzenia aktywności użytkownika i wykradania poufnych informacji. Po zainfekowaniu komputera, spyware zbiera dane takie jak naciśnięcia klawiszy (keylogging), zrzuty ekranu, odwiedzane strony internetowe, a nawet nagrania z kamery i mikrofonu. Zebrane informacje są następnie przesyłane do cyberprzestępców, którzy mogą je wykorzystać do kradzieży tożsamości, szantażu lub sprzedaży na czarnym rynku. Spyware często rozprzestrzenia się jako dodatek do darmowego oprogramowania lub przez złośliwe reklamy (malvertising).Kradzież poufnych danych (hasła, dane kontaktowe, dokumenty itp.)
Naruszenie prywatności
Utrata reputacji
Możliwość szantażu
Kradzież własności intelektualnej (w przypadku firm)
Wykorzystanie danych do dalszych ataków
Trojany ransomwareRansomware to wysoce destrukcyjny rodzaj trojanów, który szyfruje dane na dysku ofiary i żąda okupu (zazwyczaj w kryptowalutach) za klucz deszyfrujący. Po zainfekowaniu systemu, ransomware systematycznie szyfruje dokumenty, zdjęcia, filmy i inne ważne pliki, czyniąc je niedostępnymi dla użytkownika. Komunikat z żądaniem okupu zawiera instrukcje dotyczące zapłaty i ostrzeżenie, że w przypadku braku zapłaty dane zostaną bezpowrotnie utracone. Ransomware rozprzestrzenia się głównie przez phishing, exploit kity i zainfekowane załączniki. Nawet po zapłaceniu okupu nie ma gwarancji, że przestępcy dostarczą klucz deszyfrujący.Utrata dostępu do ważnych danych
Konieczność zapłaty okupu bez gwarancji odzyskania danych
Przestoje w pracy i straty finansowe (w przypadku firm)
Koszty odtworzenia danych z kopii zapasowych (jeśli istnieją)
Utrata reputacji i zaufania klientów (w przypadku firm)
W skrajnych przypadkach – bankructwo firmy
Trojany backdoorBackdoory to trojany, których celem jest stworzenie "tylnych drzwi" do przejęcia kontroli nad zainfekowanym systemem. Po zainfekowaniu komputera, backdoor tworzy ukryty kanał komunikacji, przez który haker może zdalnie wydawać polecenia, modyfikować ustawienia, instalować dodatkowe złośliwe oprogramowanie, a nawet przejąć pełną kontrolę nad systemem. Backdoory często są projektowane tak, aby unikać wykrycia przez oprogramowanie antywirusowe. Rozprzestrzeniają się przez phishing, pirackie oprogramowanie, zainfekowane nośniki USB itp.Przejęcie pełnej kontroli nad komputerem przez hakera
Kradzież poufnych danych
Wykorzystanie zainfekowanego komputera do dalszych ataków (np. rozsyłania spamu)
Instalacja dodatkowego złośliwego oprogramowania
Usuwanie lub modyfikacja ważnych plików
Monitorowanie aktywności użytkownika
Trudności z usunięciem backdoora
Trojany DDoSTrojany DDoS (Distributed Denial of Service) są tworzone w celu zamienienia zainfekowanego komputera w tzw. zombie, który staje się częścią botnetu, czyli sieci zainfekowanych maszyn kontrolowanych przez hakera. Celem trojanów DDoS jest przeprowadzanie zmasowanych ataków na serwery, strony internetowe lub całe sieci, polegających na zablokowaniu ich dostępności przez zalanie ogromną liczbą żądań. Ataki DDoS często są wynajmowane jako usługa i służą do wyłudzania okupów, sabotażu konkurencji lub jako forma cyberprotestu. Trojany DDoS rozprzestrzeniają się przez phishing, złośliwe reklamy, pirackie oprogramowanie itp.Spowolnienie lub całkowite zablokowanie dostępu do Internetu, Wykorzystanie łącza internetowego i zasobów komputera do ataków na inne systemy, Problemy prawne, jeśli zainfekowany komputer zostanie zidentyfikowany jako źródło ataku, Koszty związane z przekroczeniem limitu transferu danych
Naruszenie reputacji (jeśli zainfekowany jest komputer firmowy), Przyczynienie się do strat finansowych i wizerunkowych atakowanych firm i instytucji

Czy wirus trojan jest groźny?

Trojany stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa danych i stabilności systemu. Mogą doprowadzić do kradzieży tożsamości, utraty pieniędzy z konta bankowego, zniszczenia lub zaszyfrowania ważnych plików. Zainfekowane urządzenie może też zostać wykorzystane do rozsyłania spamu lub ataków na inne komputery. Straty spowodowane przez trojany liczone są w miliardach dolarów rocznie.

Jak można złapać trojana?

Trojany rozprzestrzeniają się głównie poprzez:

  • Pobieranie zainfekowanego oprogramowania z niezaufanych źródeł.
  • Otwieranie załączników lub klikanie w linki z fałszywych wiadomości e-mail (phishing).
  • Odwiedzanie zainfekowanych stron internetowych (drive-by download).
  • Korzystanie z niezabezpieczonych sieci Wi-Fi.
trojan wirus czym jest

Jak wirus trojan atakuje nasze urządzenia?

Po dostaniu się do systemu, trojan zaczyna swoją destrukcyjną działalność:

  • Kradnie wrażliwe dane, takie jak hasła, numery kart kredytowych, dane osobowe.
  • Instaluje dodatkowe złośliwe oprogramowanie, np. ransomware czy spyware.
  • Umożliwia hakerom zdalny dostęp do zainfekowanego urządzenia.
  • Wykorzystuje moc obliczeniową komputera do kopania kryptowalut lub ataków DDoS.

Co zrobić gdy ma się trojana?

Jeśli podejrzewasz, że Twój komputer został zainfekowany trojanem:

  • Odłącz urządzenie od Internetu, aby zapobiec kradzieży danych.
  • Uruchom komputer w trybie awaryjnym.
  • Zaktualizuj program antywirusowy i wykonaj pełne skanowanie systemu.
  • Usuń wszystkie podejrzane programy i pliki.
  • Zmień hasła do ważnych kont (bankowość, poczta e-mail).

Charakterystyczną cechą trojana jest to, że symuluje on działanie “prawdziwego” oprogramowania. Czasami na tzw. warezach, czyli stronach zawierających pirackie oprogramowanie do tego oprogramowania zostaje dopisany złośliwy kod. Może on mieć na celu, np. wykradanie informacji z naszego komputera. Korzystanie z takich źródeł nie tylko może narazić na konflikt z obowiązującymi przepisami prawa, ale także może wiązać się z niebezpieczeństwem infekcji stacji roboczej złośliwym oprogramowaniem.

Maciej Cieśla, Head of Cybersecurity, HackerU Poland

Jak usunąć trojana z komputera?

Usunięcie trojana może wymagać specjalistycznych narzędzi i wiedzy. Najlepiej skorzystać z renomowanego programu antywirusowego z funkcją "Trojan Remover". W trudniejszych przypadkach konieczne może być ręczne przeszukanie systemu i rejestru w poszukiwaniu śladów malware. Czasami jedynym wyjściem jest formatowanie dysku i ponowna instalacja systemu operacyjnego.

Jak zabezpieczyć się przed trojanami?

Aby zminimalizować ryzyko infekcji trojanem:

  • Korzystaj tylko z legalnego i aktualizowanego oprogramowania.
  • Unikaj podejrzanych stron internetowych i załączników e-mail.
  • Nie klikaj w linki z nieznanych źródeł.
  • Regularnie aktualizuj system operacyjny i aplikacje.
  • Używaj silnych, unikalnych haseł do każdego konta.
  • Korzystaj z dobrego programu antywirusowego z aktywnym monitoringiem.

W HackerU doskonale zdajemy sobie sprawę, jak ważna jest edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa. Dlatego oferujemy kompleksowe szkolenia dla firm i osób prywatnych, podczas których omawiamy m.in. zagadnienia związane z trojanami i innymi rodzajami malware. Nasi eksperci nie tylko przekazują niezbędną wiedzę, ale także uczą praktycznych umiejętności rozpoznawania i reagowania na cyberataki. Wierzymy, że poprzez podnoszenie świadomości i kwalifikacji użytkowników Internetu, przyczyniamy się do budowania bezpieczniejszej przyszłości w cyfrowym świecie.


Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%84_troja%C5%84ski_%28informatyka%29